Vanaf 2027 betaalt de overheid de gordelroosprik voor iedereen die dat jaar zestig wordt. Mooi nieuws, want gordelroos is geen griepje: de zenuwpijn die erbij kan horen, houdt soms maanden aan. Alleen is er een addertje onder het gras. Juist de groep met het hoogste risico, zeventigplussers, staat niet als eerste op de lijst. Dit is wat er verandert en waarom de keuze voor leeftijd zestig niet iedereen tevreden maakt.
Wat gordelroos met je lichaam doet
Gordelroos ontstaat uit het waterpokkenvirus dat al jaren slapend in je zenuwstelsel zit, meestal sinds je kinderjaren. Zodra je afweer verzwakt, bijvoorbeeld door ouder worden, stress of een ziekte, kan het virus opnieuw actief worden. Het gevolg is een pijnlijke, blaarachtige uitslag die vaak in een band rond je romp of op je gezicht verschijnt. Bij een deel van de patiënten verdwijnt de pijn niet samen met de uitslag. Die zogeheten postherpetische neuralgie kan maanden tot jaren aanhouden en is volgens ouderen die het hebben meegemaakt een van de meest onderschatte vormen van chronische pijn. Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans op zowel gordelroos als deze langdurige nasleep, wat precies de reden is dat de vaccinatie zich richt op oudere leeftijdsgroepen. Ter indicatie: ongeveer een op de drie mensen krijgt ooit in zijn leven gordelroos, en die kans stijgt flink vanaf je vijftigste.
Dit verandert er vanaf 2027
Het ministerie van VWS heeft, na advies van het RIVM, besloten de gordelroosvaccinatie op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma. Vanaf 2027 krijgt iedereen die dat jaar zestig wordt een uitnodiging voor twee prikken met het vaccin Shingrix, met twee tot zes maanden ertussen. Daarna schuift de uitnodiging elk jaar automatisch door naar de nieuwe lichting zestigjarigen. Voor 2027 is 47 miljoen euro beschikbaar, zo blijkt uit de Prinsjesdagstukken van het kabinet. Vanaf 2028 komt daar structureel 100 miljoen euro per jaar bij, bedoeld voor een inhaalcampagne voor de leeftijdsgroep 61 tot 69 jaar. Die inhaalronde loopt door tot 2031.
Waarom zeventigplussers nog niet aan de beurt zijn
Het beschikbare budget is simpelweg niet genoeg om iedereen boven de zestig in één keer te vaccineren, dus is er gekozen voor een geleidelijke opbouw per geboortejaar. Daar wringt de schoen. Seniorenorganisaties als ANBO-PCOB wezen er na het uitlekken van de Prinsjesdagstukken op dat het risico op gordelroos en op langdurige zenuwpijn juist toeneemt met de leeftijd, terwijl zeventigplussers voorlopig buiten het gratis programma vallen. Wie nu zeventig of ouder is en wil wachten op de inhaalcampagne, moet dus rekening houden met jaren wachttijd, met als enige alternatief de prik nu zelf betalen. Dezelfde discussie over wie als eerste aan de beurt komt bij preventief onderzoek speelde eerder al bij de uitbreiding van de darmkankerscreening naar jongere leeftijdsgroepen: ook daar bepaalt het budget net zo goed wie wanneer aan de beurt is als het medische risico.
Zo regel je de prik nu al zelf
Je hoeft niet te wachten tot 2027 of tot een inhaalronde. Shingrix is nu al verkrijgbaar bij huisartsen, GGD-vaccinatiepoli's en specifieke priklocaties, alleen betaal je het dan uit eigen zak. Reken op een paar honderd euro voor de twee doses samen, afhankelijk van de locatie. Sommige zorgverzekeraars vergoeden een deel vanuit de aanvullende verzekering, dus check die polis voordat je een afspraak maakt. Shingrix beschermt bij mensen boven de vijftig in de meeste onderzoeken in meer dan negentig procent van de gevallen tegen gordelroos, en die bescherming houdt jarenlang aan, wat het een van de meest effectieve vaccins op de markt maakt. Twijfel je of vaccinatie voor jou zinvol is, bijvoorbeeld omdat je een verminderde weerstand hebt door medicatie of een chronische aandoening, dan is een gesprek met je huisarts de beste eerste stap. De officiële uitleg over de vaccinatie, inclusief bijwerkingen en contra-indicaties, staat op de website van het RIVM. Een sterke afweer blijft daarnaast de beste basis, en daar kun je zelf ook iets aan doen: voeding die je immuunsysteem ondersteunt helpt niet tegen gordelroos zelf, maar wel tegen hoe je lichaam in het algemeen reageert op virussen die al in je zitten.
Wat je nu al kunt doen als je boven de zestig bent
Ga je dit jaar niet naar je zestigste toe, dan hoef je niet stil te zitten tot het zover is. Zet de prik op je lijstje voor je volgende huisartsbezoek, net zoals je dat zou doen met een bloeddrukmeting of een cholesterolcheck. Regelmatige gezondheidscontroles zijn er niet voor niets, en gordelroosvaccinatie past daar nu bij als nieuwe optie, ook als je zelf nog een paar jaar moet wachten op de gratis versie. Vraag je huisarts gerust naar de kosten en de wachttijd tussen de twee prikken, en bespreek of vaccineren nu al verstandig is gezien je eigen gezondheid. Wachten tot de overheid het voor je regelt is geen slechte keuze, maar wie nu al risico loopt op een pijnlijke periode, hoeft daar niet per se op te wachten.